اسلام ايراني
پیداست که در حوزهی مباحث تقابل و تعامل ايران و ايرانيان با اسلام و عربان، خواسته ناخواسته، پارهای دعاوی به بخشی برجسته از ابزار ناهمساز گری یا واگرایی مسلمانان تبدیل گردیده است.
نو شعوبیه
همان گونه که آورده شد نقار مذهبى، کمابیش و گه گاه، به رنگ و لعاب قومى نيز درآمده یا درآورده میشود و به تدريج در عصر جديد، ماهيتى ملى نيز به خود میگیرد یا چنین نمایش داده میشود و شواهد این ماهیت مجعول در زمانهی ما بروز و ظهوری پر رنگ پیدا نموده است .
آمیختن نقار مذهبى با رنگ و لعاب قومى، بستری نو برای ناهمسازگری مسلمانان گستراند.
وَمَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِّمَّن دَعَا إِلَى اللَّهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِينَ